Zondag 16 september2001, G.J. Westerveld, Antoniuskerk.
Overweging Iemand vertelde me dat hij zijn sleutelbos was kwijtgeraakt; uren had hij gezocht, op zijn werk, op straat en thuis… Ten einde raad heeft hij aangifte gedaan bij de politie Op het bureau mocht hij kijken in een la vol gevonden sleutels, maar de zijne zaten er niet bij Hij ging na een paar dagen nog eens kijken maar zijn sleutels lagen er niet bij…. De man was verbaasd over zoveel sleutels die daar blijven liggen; Niemand is blijkbaar nog geinteresseeerd…. We horen vandaag hier verhalen die niet van ophouden weten om terug te vinden wat is weggeraakt De herder moet in de ogen van de mensen die het verhaal horen een groot risico hebben genomen: negenen negentig schapen laat hij in de wildernis achter om er een die verloren is op te zoeken….. De schriftgeleerden die Jezus het verhaal horen vertellen gebruiken het woord verloren ook voor de mensen die zich niet aan de voorschriften houden; tollenaars en zondaars, het volk dat de wet niet kent De mensen zijn in de ogen van de "gelovigen' de mensen die weten hoe het hoort, "afgeschreven." Over deze mensen maken de vromen zich niet druk…… God is in de ogen van Jezus blijkbaar anders dan de mensen die zeggen dat ze weten wat Hij wil; hij wil als de herder in het verhaal dat de kudde compleet is ; niemand kan er gemist geworden….. God zou zich zelf niet zijn als Hij zijn woord niet houdt dat hij nooit loslaat dat waaraan hij met mensen is begonnen zoals Mozes in de eerste lezing God herinnert aan zijn eigen woord. Mozes heeft geen poot om op te staan; hij vergoeilijkt niks van het volk dat aan de voet van de berg op de knieen gaat voor een stierebeeld; beeld van de macht van de man en vruchtbaarheid van de natuur beeld van wat mensen presteren…… Ik denk hierbij vandaag aan de beelden en de verhalen uit Amerika die de betrekkelijkheid van onze goden laten zien met alle verschrikkelijke dingen die daarbij horen…… Als Mozes op de berg is doen de mensen aan de voet van de berg dingen waaruit blijkt dat ze niets hebben begrepen van de de bevrijding uit Egypte; de verlossing uit hun slavenbestaan….. God dreigt het op het geven: Hij gooit het bijltje er bij neer…….. Met Mozes en zijn familie wil Hij wel verder gaan…… Mozes wil dat niet; God kan dat niet maken; Hij zou zichzelf ontrouw zijn en het woord dat Hij aan Abraham heeft hgegeven zou een leugen zijn………. En God bekeert zich; hij laat zich in zijn woede niet laat gaan omdat Mozes hem herinnert aan wie Hij is. Zo kent ook Jezus de God van Israel; zorgzaam en bezorgd; zielsgelukkig als Hij mensen terugvindt……. Het is maar de waarde van een paar stuivers die de vrouw is kwijtgeraakt; maar ze viert groot feest als ze die tiende drachme heeft teruggevonden…….. We krijgen de beelden van God als een herder en als een huisvrouw die er op uit gaan om het verlorene te zoeken….. God kan niet buiten mensen; hij gaat er op uit om te verzamelen …… Je voelt de mensen om Jezus heen mompelen: altijd is hij bezig met mensen waaraan een steekje los is, en altijd is hij te vinden bij mensen die het niet zo nauw nemen als ze er zelf beter van kunnen worden……. Voor die mensen vertelt Jezus nog een verhaal over een vader met twee zonen. Als de jongste weg wil, op zichzelf wil leven en om zijn deel van de erfenis vraagt is dat niet perse onmogelijks. Volgens de regels doet hij zelfs niks onbehoorlijks; een kind kon zijn deel vragen bij het leven van de ouders… De jongste neemt afstand van alles wat hij thuis geleerd heeft : Er staat dat hij naar een ver land gaat en zijn vermogen verkwistte in een losbandig leven. Daarbij kan je alles bedenken wat volgens de joodse wet en traditie verboden is…….. Als de tijden slechter worden is er voor hem geen korstje brood meer te vinden….. Goede raad is voor duur: en hij komt tot de meest vernederende toestand waarin een jood kan komen: hij wordt knecht van een heiden.' Hij verzorgt de smerigste beesten die voor een jood bestaan en zelf heeft hij alleen maar honger…… Toen kwam hij tot zichzelf: waar ben ik mee bezig, wat heb ik gedaan….en hij denkt aan thuis hoe het daar wezenlijk anders toeging: iedereen had er te eten….. Stel je voor dat hij bij zijn vader als knecht kon werken; dan kon hij weer leven……… En hij gaat naar huis; waar zijn vader nog op de uitkijk staat en elke dag de horizon aftuurt of hij misschien zijn kind weer ziet komen Vader valt hem om de hals en er is geen tijd om uit te leggen: alleen maar vader ik heb gezondigd tegen u en de hemel; ik kan je zoon niet meer heten….. Over wat er gebeurd is valt er nu geen woord; de vader gaat in het verhaal gewoon verder tegen de knechts: Haal het beste vee van stal; geef hem alles zodat de jongen weer goed voor de dag kan komen; en laten we feest vieren want mijn kind dat dood was is weer levend geworden; verloren en teruggevonden….. Als de oudste zoon komt thuis en ziet wat er gebeurt kan hij alleen maar klagen dat vader voor hem nooit zo'n feest heeft georganiseerd….. Je hoort vader zuchten; jongen altijd ben je bij me en je begrijpt me niet……. Het is de brave Hendrik de man die weet hoe het hoort: die niet kan uitstaan dat zijn vader anders is met oog voor mensen; en dan klinken in de verhalen van de bijbel woorden die te maken hebben met de binnenkant van een mens royaal, geduldig, zorgzaam, en barmhartig…. Bij de God van Abraham en Mozes, de God van de profeten en de God van Jezus , de God van ontelbare heiligen bestaat geen loon naar werken, zoals wij denken dat rechtvaardig is …. We horen in het verhaal wat voor moeite God heeft met de braven die weten wat moet en hoe je hoort te geloven……. Ik denk aan de schok die de laatste dagen door onze wereld is gegaan; het besef dat mensen in hun eigen huis met al hun kennen en kunnen kwetsbaar en onveilig zijn; ik denk aan de golf van verslagenheid, pijn en woede om wat onschuldige mensen is aangedaan…… Wij weten van deze ramp en andere rampen die de aarde en mensen teisteren niet hoe het voor de getroffenen goed kan komen; zonder steeds weer nieuw geweld los te maken.. Hier horen we zonder dat we een pasklaar antwoord krijgen: de God van Israel en van Jezus Christus rekent anders. God schrijft niet af; Hij houdt de toekomst open; Bij Jezus kunnen we zien hoe Hij werkt: alleen door mensen die luisteren en doen wat ze van God horen…… Laten we dan blijven bidden om de Geest van God in ons om geduld en wijsheid bij wat we zeggen en doen…. Ik zeg het nu wat duur met woorden van de bijbel: dat het Woord dat hemel en aarde maakt in ons vlees komt wonen en door ons leven de aarde een nieuw gezicht van vrede en liefde krijgt….