KERST
Woensdag
24 december 2003, G.J. Westerveld, Antoniuskerk
Ik denk dat velen van u de tekst van het kerstverhaal kunnen dromen; Het gevaar
van bekende verhalen is dat ze versleten raken; dat we weten waar het over gaat
; en dat ze ons niks meer hoeven te vertellen…… Ik denk dat velen van u me precies
kunnen uitleggen waarom ze elk jaar in de kerstnachtviering komen om het oude
verhaal van Lucas te horen: dat te maken met een gevoel voor het kerstfeest………
Misschien raakt het verhaal ons idee dat ook ons leven op kop wordt gezet door
feiten waar je niets over hebt te zeggen; een instantie die je niets laat kiezen
en je laat doen wat moet gebeuren….. Misschien heb je het gevoel dat jouw leven
net zo als dat van Maria en Jozef met een massa mensen in hun dagen toen door
de keizer van Rome door een verre macht wordt verstoord Het besluit van Gaius
Julius Caesar Octavianus Augustus de tot god verheven keizer van Rome bracht
een massa mensen in beweging. Zij moesten zich melden en laten registreren als
onderdaan en belastingplichtige van het imperium: iedereen heeft gewoon te gehoorzamen
en zicht te schikken naar wat de heer in Rome bepaalt Hij legt met een leger
soldaten en ambtenaren zijn wil op aan een rijk dat reikt van de Atlantische
Oceaan tot aan Perzië van de Rijn en van de Donau tot aan de gebergtes van Noord-afrika
: Zijn tijdgenoten prijzen hem om de vrede die hij brengt: de Pax Romana een
vrede ten koste van over ontelbare doden en een massa verminkte mensenlevens.
Lucas brengt ons deze nacht de goede tijding; het evangelie dat in het rijk
van de keizer met zijn vrede van het graf en het geweld de vredevorst van God
wordt geboren….. Deze nacht verschijnt het tegenbeeld van de vorst in Rome:
in deze nacht vieren wij de geboorte van een nieuwe telg in de oude joodse koninklijke
familie: een kind in de stad van David – Bethlehem: Het wordt geboren op een
plek die niet voor mensen is bedoeld: het kind ligt in voerbak van het vee :
want in de herberg is geen plaats…. Voor dit koningskind van Lucas geen paleis
en geen saluutschoten en geen muziek in aanwezigheid van de notabelen van het
land. Wel is er buiten het dorp engelenzang voor herders, die ’s nachts buiten
blijven om op het vee te letten. De getuigen van de geboorte zijn mensen die
dag in dag uit voor hun kostje moeten sappelen mensen van twaalf ambachten en
dertien ongelukken mensen die bekend zijn met een strafblad: mogen deze nacht
even in de hemel kijken zij horen engelen zingen die God loven en danken voor
wat er op aarde gebeurt: God gaat wonen onder de mensen van goede wil…. Voor
hen is de blijde boodschap: Heden is voor U een redder geboren…. Christus de
Heer…. Ik denk dat het ontroerende verhaal van deze nacht pas diepte als je
verder leest…… Jezus maakt in zijn leven de dromen van de profeten over de Messias
waar. Voor Hem tellen alle mensen mee; te beginnen bij degenen waar de samenleving
een probleem mee heeft omdat ze niet “normaal” functioneren: Tot ergernis van
de mensen die in zijn dagen het toonaangevend zijn in de samenleving laat Jezus
zich in met blinden; en bezetenen, tollenaars en zondaars….. De ontmoeting met
Jezus maakt van hen andere mensen. De brief aan Titus denkt daarover na de schrijver
spreekt over Jezus met verwondering over de kracht die van Hem uitgaat: verschenen
is de genade en de bron van alle redding voor alle mensen….. Als Hij op een
ezel Jeruzalem binnenrijdt: wordt Hij als een Zoon van David, een nieuwe koning
voor Jeruzalem, toegejuicht: hier de vredevorst waar de profeet van droomde
Hier in deze nacht vieren wij dat Hij in Bethlehem is geboren…. Menigeen zal
met alles wat er in onze wereld gaande is zich afvragen wat wij nog te vieren
hebben; met de angst in New York voor nieuwe terreuraanslagen uit de hoek van
El Quaida met burgeroorlogen en een Aids epidemie in Afrika en met armoede en
honger in Latijns-Amerika Nog steeds zijn er mensen die als Jezus een licht
en een baken voor de wereld zijn:….. Als je echt wil kijken zie je met verbazing
hoe er veel goeds gebeurt. Wat zijn mensen een zegen voor een ander: ik denk
aan ouders die dag in dag uit voor hun gehandicapte kind zorgen; ik denk aan
die zestig vrijwilligers in onze die hiernaast de kerk dag en nacht bij stervende
mensen zijn ik denk dan aan de mensen die er voor zorgen dat een gezin uit Bosnie
dat niet hier mag blijven en niet terug kan te eten krijgt en onderdak heeft…
Ze blijven trouw doorgaan en ik ben verwonderd over hoe ze bij alle bittere
dingen zelf niet verbitterd raken …. Ze halen met hun werk niet dagelijks de
krant of het journaal; ze tellen niet mee in de politiek van president Bush
, van Den Haag en de Europese Unie. Het is nu als in de dagen van Lucas toen
alles om de keizer van Rome leek te draaien en er geen oog was voor de koningszoon
in Bethlehem Die mensen die klaar staan voor een ander zijn nu het licht in
de duisternis: zij dragen het licht van het kind van Bethlehem,door de tijden
Hun geloof in de kracht van de trouw en de liefde van mensen laat het kerstfeest
doorgaan; Zij zijn door consequent als leerling van de Heer te leven de burgers
van het koninkrijk van de hemel Wat is twee duizend jaar geleden met Jezus in
Bethelehem is begonnen gaat verder met onze woorden en daden van vrede en recht.…
Ooit zei Jezus zegt tegen zijn vrienden: wat je aan een van de minsten van mijn
broeders doet heb je aan Mij gedaan.. Met wat je voor de minste mensen doet
wordt God geeerd…. Ik wens u een zalig kerstfeest……
Zondag
28 december 2003, G.J. Westerveld, Antoniuskerk
Vol verwondering hoor ik jonge ouders soms over hun pasgeboren kind praten
Je kan nog zoveel over de biologie weten en vertellen maar daarmee wordt nooit
alles uitgelegd over dit kind jouw kind : zo maar gekregen als een cadeau Geen
kind is hetzelfde; niemand is als dat ene kind: elk mensenkind is uniek….. Bij
de doop zeggen ouders het wel en je staat er dan ook wel achter dat je kind
niet je bezit is, en je er alles voor zal doen dat jouw kind zichzelf mag zijn
en dat jij hem of haar helpt dat steeds meer te worden Maar toch is het voor
veel ouders en pijnlijk moment als het kind een eigen weg kiest: die anders
is dan jij dacht te weten of altijd hoopte….. Ouders praten niet meer met hun
kind om de lieve vrede en zijn blij dat hun zoon of dochter nog thuis komt;
andere ouders verzwijgen de weg van hun kind of doen alsof hun kind niet bestaat…….
je moet je vuile niet buiten hangen…….. Aan ouderen is het huisgezin van Jozef
en Maria nog voorgehouden als het ideaal van de christelijke familie; vader,
moeder en kind…. het voorbeeld van trouw, zorg en gehoorzaamheid. Misschien
is de verering van de heilige familie in de kerk wel erg tijdgebonden belangrijk
geworden er grote veranderingen kwamen in Europa, ook in ons land door de trek
van de mensen van het platteland naar de stad waar massa’s mensen probeerden
in de industrie een beter bestaan te vinden; met alle veranderingen voor het
leven in de families en gezinnen…. Het is maar de vraag of je in de bijbel een
maat of norm vindt voor wat hoort en normaal is….. Ik denk Jezus ook nog al
een uit de toon van de familie valt….. Het verhaal over Jezus is door Lucas
opgetekend na pasen, hemelvaart en pinksteren; toen de gemeenschap van zijn
leerlingen behoefte had aan het vastleggen van de herinnering aan de Heer die
de Messias van Israel is gebleken; Hij sprak en handelde zo dat de Schriften
vervuld werden…… Hij is de vervulling van de dromen van de profeten Dat wordt
door het evangelie van Lucas beschreven: Als je het over Jezus hebt heb je met
een jood te maken en Hij leeft met het geloof van zijn volk: Zijn God is de
God van dat volk dat sinds de belofte aan Abraham en zijn nakomelingen het uitverkoren
volk heet….. En Lucas schrijft: let er op hoe bij Jezus de beloftes van God
in vervulling gaan: je ziet dat de toekomst waar de profeten van droomden met
Hem is begonnen… Maria zijn eigen moeder heeft dat ook moeten leren: voor haar
was het moment toen Jezus bar mitzwa werd…. Een joodse jongen moet als hij twaalf
jaar is zelf de bijbel in het hebreeuws kunnen lezen; daarvoor heeft hij eerst
les van een rabbijn. Daarvoor moet joodse kinderen, buiten Israel , ook nu nog
, hebreeuws leren De leertijd wordt officieel afgesloten in de synagoge als
de jongen op de sabbat in de dienst een stuk uit de bijbel leest: dan heet hij
bar mitzwa: zoon van de wet. Vanaf dat moment is hij geen kind meer en wordt
van hem verwacht dat hij kan nadenken en zelf verantwoordelijk is voor de omgang
met God….. Jezus is bar mitzwa als hij met zijn ouders in Jeruzalem het paasfeest
viert. Jeruzalem is de heilige plaats met de tempel waar de feesten worden gevierd
met een uitgebreide liturgie van offerplechtigheden. In de omgeving van de tempel
geven in allerlei scholen en instituten grote joodse bijbelgeleerden les Daar
moet je dus zijn voor verdieping van je inzicht en geloof; daar moet je zijn
als je meer wil weten over hoe je omgang met God kan vinden… Jezus zoekt als
jongen al het gezelschap van de mensen die de traditie van het geloof kennen,
die vertrouwd zijn met de Thora, de woorden van God die Mozes optekende om door
te geven aan de mensen om te leven in vrede en vrijheid….. In het boek van Jezus
Sirach worden de geboden van God uit de Thora verbonden met een inzicht uit
het dagelijks leven van mensen van verschillende generaties: je zal baat kunnen
hebben van de levenservaring van ouderen… Dat betekent niet dat ouders dus gelijk
hebben en kinderen moeten luisteren en gehoorzamen….. Jezus laat zijn moeder
ook merken dat ze het met haar verontwaardiging niet bij het rechte eind heeft:
wist jij dan niet dat ik bij mijn Vader moet zijn? Lucas trekt de lijn door
van geloof in God die begint met de ontmoeting van Maria met de engel in Nazsareth
die haar vertelt dat zij een Kind zal ontvangen van de heilige Geest; die verder
gaat met de begroeting van Elisabeth: gezegend jij onder alle vrouwen en gezegend
de vrucht van je schoot Daar hoort het verhaal van Simeon in de tempel bij die
God dankt met een loflied als hij Maria’s kind in de armen neemt : laat uw knecht
in vrede gaan want mijn ogen hebben uw heil gezien…. Maria, heb je begrepen
wie je kind is? Later wordt het nog eens herhaald als Jezus in een huis vol
mensen discussieert met rabbijnen en er bezig is mensen te genezen. Als hem
gemeld wordt dat zijn moeder en zijn broers voor de deur staan en belet vragen
is zijn antwoord Mijn moeder en mijn broers en zusters zijn zij die de wil van
mijn Vader in de hemel doen. Ik denk ook aan het verhaal over iemand die bij
Jezus komt met de mededeling dat hij graag Jezus leerling wil worden maar eerst
nog zijn vader moet begraven…. Jezus stuurt hem weg: wie zijn vader meer lief
heeft dan hem kan zijn leerling niet zijn…. Als je familie meer voor je is dan
je geloof is voor Jezus Zijn verhaal met jou over…… De heilige familie van Jezus
Christus staat dat haaks op ons gevoel bij familie dat je door je geboorte,
bij bepaalde mensen hoort, in een volk met een eigen taal in een godsdienst
thuis hoort….. De heilige familie van Jezus zijn de mensen die die de naam die
ze bij hun doop hebben gekregen, christen serieus nemen; en door wat ze doen
en zeggen op de Heer zelf lijken; Ze weten dat mensen ten slotte thuis horen
en daarom gedragen ze zich als gelijken voor elkaar : daarom heten we hier broeders
en zusters, kinderen van God die we Onze Vader noemen De heilige familie van
Jezus Christus is zo veelkleurig en veelzijdig als de mensen in de parochie
en in de kerk: het zijn vrouwen en mannen; oude en jonge mensen; zij zijn ouders
en kinderen zij zijn gehuwd, samenwonenden, alleen gaanden ze zijn leken en
religieuzen van allerlei soort; Mensen van de heilige familie zijn mensen die
op Jezus Christus en Zijn Vader lijken die als Hij vergeven en op de been helpen,
die oog hebben voor hen die het alleen in het leven niet redden die leven in
vertrouwen dat waar zal worden wat God heeft beloofd:de wereld als een huis
waarin ieder welkom is …..
Woensdag
31 december 2003, G.J. Westerveld, Antoniuskerk
We schrijven vanaf morgen een ander jaar: een nieuwe periode….. De overgang
van december naar januari geeft een ander gevoel dan het passeren van de ene
dag naar de andere daarom zijn we hier aan het begin van een avond die anders
is dan een andere woensdagavond ….. Zo kort voor het nieuwe jaar, ook vanavond
wordt er ook op allerlei manieren teruggekeken… Wat is er allemaal gebeurd in
de gemeente: 2003 is het jaar dat de Vredeskerk werd gesloten 2003 is het jaar
dat de parochie heeft uitgepakt bij haar 100 ste verjaardag…. Misschien zie
je in je familie terug op 2003-12-30 als het jaar met intens verdriet door ziekte
en dood; of is 2003 het jaar waarin ons ongelooflijke blijdschap te beurt viel
Hoe zijn er kinderen geboren en hoe zijn er mensen in onze ogen veel te vroeg
gestorven…. Hoe was dit het jaar waarin mensen hun liefste hebben gevonden en
het jaar waarin mensen elkaar zijn kwijtgeraakt…. Het is het jaar van oorlog,
van stromen vluchtelingen, van nieuwe honger en van ongrijpbare ziektes, die
rondgaan als de pest ……. Wat durf je te verwachten van het jaar dat we deze
nacht binnen gaan…… Op deze avond horen we nog een echo van het kerstverhaal,
zoals Johannes dat ons vertelt: Een meditatie over het leven van Jezus Christus;
die voor zijn leerlingen God de schepper van hemel en aarde en van mensen in
eigen gedaante is…. In Jezus spreekt die God zelf met ons…. Johannes raakt niet
uitgedacht: over het onbegrijpelijke van Gods nabijheid bij mensen die proberen
te overleven in een samenleving die voor onze ogen vaak niet anders is dan een
grote puinhoop waar het ene schandaal over de andere affaire tuimelt…. Hoe is
Jezus Christus door wat hij zegt en doet een verademing voor iedere mens die
tastend een weg door het leven zoekt voor wie Hem ontmoet is Hij het Licht in
de wereld……. God deelt ons bestaan: met alle leegte en onvervuld zijn; met alle
verlangen en liefde met alle betrekkelijkheid die een mens eigen is: het Woord
is vleesgeworden ….. Johannes mediteert met een toespeling op het oude bevrijdingsverhaal
van zijn volk dat ooit door Mozes uit Egypte was weggehaald Dwars door de woestijn
zocht het , 40 jaar , een mensenleven lang de weg naar het land van de belofte:
leven in overvloed….. zijn tent staat tussen de tenten van het volk dat met
vallen en opstaan onderweg is naar een wereld waarin ieder mensenkind te eten
heeft en in vrijheid mag leven; het land dat overvloeit van melk en honing….
God is tussen hen gaan wonen: wij hebben Hem gezien…… Wij hebben kerst gevierd:
en toen met de herders het Kind van Maria gezien dat in Zijn leven trouw is
aan de weg van Gods Zoon tot in lijden en dood . Van Hem getuigen zijn leerlingen
en vrienden dat God hem uit de dood heeft opgewekt. Die mare geeft mensen tot
op deze dag het vertrouwen om in Zijn Geest te leven. Kijk naar deze mensen
die zich niet neerleggen bij zoveel wat het licht op aarde verduistert en leven
onmogelijk maakt: noem die mensen die zich bekommeren om rechtvaardige handel
om de honger in Afrika, om de vreemdelingen in ons land om de mensen die niet
meetellen…… en die lijken op de Heer: en die als Hij moeten heten licht in zoveel
duister - en vleesgeworden geloof…. De kerstboodschap klinkt deze avond na:
om mee te nemen over de drempel van dit jaar naar het nieuwe jaar waarvan niemand
weet wat er in verborgen ligt. Geen reden voor angst of paniek omdat we getuige
zijn geweest van het wonder van Gods liefde voor onze wereld zo geschonden door
allerlei kwaad……. Wij weten ook deze avond van God die Zich inlaat met de aarde,
Zijn Schepping die niets en niemand afschrijft…. Elke jaar wisseling lees ik
het gedicht van een Duitse predikant die in binnen kort zestig jaar geleden
in een gevangenis van de Nazi’s is gestorven.. Hij schreef bij de laatste jaarwisseling,
die hij meemaakte toen hij wist dat zijn einde onherroepelijk was een gedicht
vol vertrouwen: Door goede machten trouw en stil omgeven, behoed, getroost,
zo wonderlijk en klaar, zo wil ik met u, mijn liefsten, leven, en met u ingaan
het nieuwe jaar…. Laat warm en stil de kaarsen branden heden, die Gij hier in
ons duister hebt gebracht, breng als het kan ons samen, geef ons vrede. Wij
weten het, uw licht schijnt in de nacht….. In goede machten liefderijk geborgen
verwachten wij getroost wat komen mag. God is met ons des avonds en des morgens,
is zeker met ons elke nieuwe dag…..