Zondag 15 december
2002, G.J. Westerveld, Antoniuskerk
Naar de eerste regel uit de brief aan de christenen van Thessaloniki heet
deze derde zondag in de advent: in het latijn Gaudete: verheug u, wees blij….
Waar zouden we met elkaar blij over kunnen zijn? Laat het leven aan je oog voorbij
gaan en je denkt aan Afrika waar een grote hongersnood miljoenen mensen bedreigt;
je ziet de vloten met raketten en vliegdekschepen klaar liggen om op te stomen
tegen de as van het kwaad; je hoort over de armoede en de ontrechting van massa’s
mensen vele landen tegenover een kleine groep die er alles in handen heeft.
Je weet ook dat mensen die in ons land hun nek durven uit te steken kogels krijgen
thuisgestuurd….. En hebben wij zelf nog reden om te zingen? Het is wel de derde
zondag in de tijd onderweg naar de verschijning van de Heer maar voor hoevelen
van ons is de Heer letterlijk en figuurlijk heel ver weg? Hoeveel mensen hebben
hier geen zorg over hun over ziekte hoeveel mensen hier moeten leven met een
verlies hoeveel van ons liggen overhoop met zichzelf of anderen waardoor je
niet over de toekomst durft te denken…. Moeten we de teksten hier horen als
de Sinterklaasliedjes waarvan we zeggen dat ze horen bij de tijd van het jaar;
die je soms even een knus gevoel geven en op 6 december weer over zijn…… ???
De boodschap van de liturgie van deze dag is duidelijk: De heer komt! Verheugt
u…… Johannes de Doper zegt over hem: zonder dat je Hem herkent staat Hij in
je midden! Johannes spreekt over de Messias in de woestijn bij de Jordaan in
Betanie….. Daarmee wordt meer dan een adres gegeven…… De Jordaan is de rivier
waar Israel door heen trok toen het uit de woestijn kwam en het land van de
belofte in bezit nam. Daar gebeurt nu precies hetzelfde als toen Israel ’s nacht
uit Egypte wegvluchtte: toen Mozes met de staf op het water sloeg bleef het
water staan en kon het volk veilig over de bodem van de rivier het land binnengaan
waarnaar het veertig jaar lang de weg had gezocht door de woestijn waar het
leven voortdurend is bedreigd…. Tussen de woestijn en het land van melk en hoining
is de Jordaan de grensrivier die zich voor Israel splitste om aan het volk een
veilige doortocht te geven…. Wij staan aan de grens van het beloofde land; wij
staan er bij Johannes in het huis van de armoe: want dat is letterlijk Bethanie…..
Aan de overkant ligt het land van de toekomst: van onze dromen – waar God de
mensen wil laten leven….. We staan aan de grens, aan de Jordaan met al onze
armoe met onze angst opgebouwd door onze levenservaring en met ons onuitroeibare
verlangen naar een leven van vrede en geluk met jezelf en met je omgeving .
Johannes verwijst de mensen die onder de indruk zijn gekomen van zijn manier
van leven door naar een ander…. De evangelist zegt: hij is het licht niet maar
een getuige van het licht dat is gekomen.: Johannes zegt tegen de mensen verwissel
het raam waardoor het licht ziet binnenvallen niet met de zon zelf die het licht
en de warmte geeft. Johannes de doper heeft zelf geen messiascomplex waaraan
zoveel mensen in de wereld van werk en politiek kapot gaan Maar wie is hij dan
wel? Ik ben de stem van de heraut; de stem die roept in de woestijn; maak recht
de weg voor de Heer…. Johannes nodigt de mensen uit met hem de rivier in te
gaan een grens te overschrijden, de weg verder te gaan in dat land aan de overkant
op je wacht. Laat je dopen; ga het anders doen in je leven; bekeer je Hij wijst
je op degene die je voorgaat die in eigen persoon het leven van dat land: Jezus
vol van God, het licht Zelf … Kijk en luister daarom vooral naar hem: ga hem
achterna . In de synagoge van Kafernaum zal jezus zelf horen voorlezen wat we
vanmorgen hebben gehoord uit de profeet Jesaja: de geest van de Heer God rust
op mij en Hij heeft mij gezalfd om aan armen het blijden bericht te brengen
om gebroken harten weer te verbinden om gevangenen vrijlating te melden en de
geketenenden terugkeer naar het licht….. Hoe is dat bij Hem allemaal waar: is
Hij een zegen voor mensen daar breekt het jubeljaar aan: worden mensen elkaars
gelijken… Om wat je bij Hem ziet gebeuren en Hij zal komen heet deze dag Gaudete
voor ons de oproep om de moed niet op te geven Wij zelf zingen met elkaar vaak
een ander lied: dat hoor je als we bij de koffie luistert en we praten over
de dingen die we op straat hebben gehoord of op de televisie hebben gezien :
die ellende gaat maar door en het zal wel altijd zo blijven en we hopen dat
het onze tijd nog zal duren…. We proberen er voor onszelf intussen het beste
van te maken Daarmee geven we de hoop eigenlijk op….. Dan hoefde je deze nacht
niet te waken in de kathedraal of in een van de ander kerken van ons land waar
deze nacht gebeden werd voor de mensen die naar ons land gekomen zijn om voor
hun kinderen en henzelf een veilig plekje te zoeken Dan kan je straks rustig
aan de collecteschalen van Solidaridad voorbij gaan; dan hoef je ook geen kaarsje
aan te steken bij een Maria Antonius of het Heilig Hart van Christus…… Maar
het is ook niet waar dat er in onze wereld nooit iets ten goede verandert: het
is geen nieuws maar in twintig jaar is er iets veranderd voor de koffieboeren
en voor de katoenarbeiders in Latijns Amerika: de koffie van Max Havelaar in
onze supermarkten is hun inkomen geworden….. Nelson Mandela is uit de gevangenis
van het apartheidsregime gekomen en hij heeft als president in zijn land een
begin gemaakt met die moeizame, geweldloze weg naar verzoening tussen zwart
en blank; tussen arm en rijk. En er zijn mensen die doorgaan om toenadering
te zoeken tussen katholieken en protestanten in Noord-ierland; Israeli’s en
Palestijnen in het MiddenOosten , Bosniërs en Kroaten, Serven en Kosovaren op
de Balkan Maar het gebeurt ook hier in Lombok, waar Nederlandse vrouwen Marokkaanse
vrouwen opzoeken waar Surinamers, Koerden en geboren Nederlanders elkaar leren
kennen en gaan begrijpen hoe een ander ook zoekt naar het land van vrede… Midden
onder U staat Hij die jij niet kent. Laten wij met elkaar willen kijken naar
de goede dingen die er gaande zijn en laten we elkaar wijzen op de signalen
van de andere wereld waarvan we dromen; dan kunnen we ons nu al terwijl de nachten
nog steeds langer worden verheugen op de komst van de Heer van het licht dat
mensen verwarmt en de nieuwe groeikracht geeft….