Zondag 03 november
2002, G.J. Westerveld, Antoniuskerk
Met de lezingen van vandaag in ons achterhoofd zouden we heel wat ware en
onaardige kunnen zeggen over de leiders van het gelovige volk… Regelmatig komen
pastores en bisschoppen in het nieuws op een manier die mensen het gevoel geeft:
dat er in tweeduizend jaar nog niets veranderd is: ze verbieden van alles en
intussen doen ze het zelf….. En wat wordt er gekankerd op de mensen in Den Haag
die er ook alleen maar een potje van lijken te maken…… Ook daar is het niet
anders dan eeuwen geleden als je de profeet Maleachi hoort: Toen waren het de
tempelambtenaren die het beste vlees dat de mensen voor de offers brachten achter
over drukten en zelf gebruikten….. De priesters kenden er de tradities en ze
legden mensen precies uit wat goed en fout was; maar intussen leefden ze zelf
vooral goed van hun posities….. Zoiets kan niet straffeloos doorgaan: de profeet
waarschuwt de mensen voor de woede van God die zijn verbond zijn belofte van
trouw en toewijding van liefde voor de mensen van Israel opzegt…… Waardoor het
volk de prooi wordt van de machtige buren….. Nemen de priesters, de leiders,
hun verantwoordelijkheid; en beseffen zij dat ze in de grond van de zaak niet
meer zijn dan andere mensen met de opdracht het volk de weg te wijzen naar hun
bestemming: leven in vrede met de Schepper en met elkaar ……????? We krijgen
in het evangelie van Jezus met zijn tirade over farizeeen een beeld bevestigd:
de top bestaat uit huichelaars en in de loop van de geschiedenis is het woord
gebruikt voor alle joden We weten ook waar het op is uitgelopen en hoe veel
mensen nog met deze bril op kijken naar wat in het midden-oosten aan de hand
is Farizeen zijn in Jezus dagen joden die niets van een compromis willen weten:
Ze verzetten zich fel tegen wat de priesters in Jeruzalem doen om de lieve vrede
met de Romeinse bezetter te bewaren; en die in de godsdienst alles bij het oude
willen weten. De farizeen verdiepen zich in het geloof en zij proberen de traditie
van de wetten van Mozes om te zetten in een manier van leven….. Ze leggen daarbij
de nadruk op wat joods maakt: ze maken een scherp onderscheid tussen het volk
van God en de wereld van de heidenen, de Romeinen de bezetters van het land.
Het gaat hun om het bewaken van de wekelijkse rustdag: de sabbat Ze leggen nadruk
op reinheid van het leven in alle opzichten Daarvoor zijn hun regels bedoeld:voor
rusten eten en drinken voor het sexuele leven, de regels voor haardracht en
kleding waarmee een mens zich totaal aan God wijdt….. Daarmee lijken zij heel
veel op de bewegingen die tegenwoordig fundamentalistisch heten….. De Farizeen
vormden een democratische beweging : zij bouwden in de dorpen huizen waar gewone
gelovige mensen met elkaar de bijbel lezen: de synagoges Een jood hoefde voortaan
niet meer naar de tempel van Jeruzalem om God te ontmoeten. Zij zijn er van
overtuigd dat God Zich laat kennen door wie Zijn Woord beluistert en bestudeert
en doet …. Jezus heeft iets met deze mensen : Hij spoort zijn volgelingen aan
om hun leer te volgen: doe en onderhoud alles wat zij u zeggen….. maar handel
niet naar hun daden. Het woord voor daad en woord is in de taal van de joden
een woord, een term: dabar. Als het goed is zijn woord en daad een: je doet
wat je zegt en zegt wat je doet. Waar die twee dingen niet meer bij elkaar zijn
gaat het mis…. Jezus kan er niet tegen dat deze mensen die zoveel weten van
de thora, Gods woord dat door Mozes voor de mensen is opgeschreven om in vrede
en voorspoed te kunnen leven zelf niet doen en waar maken…. Hij heeft harde
kritiek op de groep waarmee hij zich verbonden voelt; waarvan Hij veel verwacht
en het niet ziet gebeuren.. Als Jezus over de farizeen spreekt heeft hij het
over “hen” , “ zij, daar” en Hij heeft het over “jullie”; maar u ….. Dan volgen
de raadgevingen aan zijn leerlingen die dus ook voor ons zijn bedoeld. Laten
jullie je geen rabbi noemen; want een is jullie meester. Jullie zijn broeders
en zusters:gelijken…… Noem ook niemand van u op aarde vader: want een is uw
Vader, in de hemel…… Daarmee worden alle paters, patriarchen en pausen in de
kerk relatief gemaakt, op hun nummer gezet. Mensen kunnen alleen maar vader
zijn voor zover zij Gods vaderschap zijn trouw, zijn zorg en liefde voor mensen
weerspiegelen. Laat je ook geen leraar noemen: want een is uw leraar: de Messias
Niemand op aarde bezit de waarheid: hier niet en nergens staat in een kerk een
hoge preekstoel waaruit de waarheid zomaar uit de hemel over mensen afdaalt
en waartegen je alleen maar ja en amen hoeft te zeggen…. Wel is er het boek
met Gods woord in onze kring; waarmee we ons in het leven moeten verstaan….
Daarbij zegt Jezus dat de farizeeen van zijn dagen voor ons het goede voorbeeld
zijn: in alle omstandigheden vragen naar Gods bedoeling met ons. Het is niet
alleen voor de vromen of de fundamentalisten om de bijbel te lezen en te kennen
Het is voor ons allemaal als christen een levensnoodzaak misschien nu meer dan
voor de generaties voor ons om te lezen en te weten in de bijbel omdat we heel
veel tradities, van vasten tot feesten, hebben losgelaten die ons niet meer
te zeggen hadden……. en we opnieuw ontdekken hoe onze weg als gelovige, christen,
er uit kan zien …… Jezus zegt vandaag niet dat er in de kerk geen leiders en
leraren mogen zijn Hij waarschuwt wel voor leiders die vooral zichzelf hoog
hebben en eerbetoon van de mensen vragen. En omgekeerd waarschuwt Jezus de “gewone”
mensen voor een verheerlijking van leiders die niet anders zijn dan mensen ten
dienste van de gemeenschap … Samen, zonder onderscheid van hoog of laag, staan
we voor de opdracht om wat we als opdracht van God hebben gehoord waar te maken:
dat door wat wij zeggen en doen de aarde de plaats wordt waar ieder mensenkind
in vrede kan leven…. Daarvoor kunnen we van ijver de farizeeën leren. Allen
staan we voor de taak in ons leven woord en daad bij elkaar te houden..