Zondag 9 juni
2002, 10e zondag door het jaar, G.J. Westerveld, Antoniuskerk
In een paar regels wordt vandaag het verhaal verteld van iemand die een
radicale ommekeer beleeft….. Het verhaal van vandaag lijkt op verhalen die eerder
in het evangelie worden verteld over de twee broers, vissers Simon en Andreas
die hun netten, hun bedrijf, hun hele hebben en houden in de steek laten als
Jezus hun zegt dat Hij vissers van mensen van hen zal maken…… Op dezelfde manier
gebeurde het aan het strand van het meer nog een keer met de broers Jacobus
en Johannes….. Het verhaal van vandaag speelt zich af in de stad Kafarnaum aan
het meer van Galilea bij het tolkantoor, het huis van de inspecteur van belastingen
. De bezetters van het joodse land hadden de belastingdienst geprivatiseerd;
Via een openbare aanbesteding werd het recht op belastinginning voor de keizer
in Rome verkocht. Je kon er een goede boterham mee verdienen als je het lukte
boven de afdracht aan de keizer nog een percentage voor je zelf te eisen. In
een stad met handel was het een job waarmee je echt rijk kon worden. Alleen:
een goede vaderlander kan zo’n baan niet nemen: werk voor de Romeinen is een
vorm van landverraad….. Je hoort het al zoemen: mensen die zoiets wel doen horen
niet bij ons…… Ze horen niet bij de gemeenschap die elke sabbat in de synagoge
komt bidden en uit de heilige boeken leest: daar is geen plaats voor publieke
zondaars…. Mattheus heeft gekozen voor de mammon, tegen de God van het verbond
; hij telt niet meer mee in het volk Precies deze man wordt door Jezus gezien:
en Hij spreekt hem aan We weten niet hoe Matteus zich voelt als Jezus hem aankijkt
en aanspreekt maar hij staat op en gaat achter Jezus aan..…. Bij het zien van
Jezus gaan Matteus die door het tolhuis rijk geworden was de ogen open voor
wat hij met zijn geld allemaal verloren heeft Hij ziet dat Jezus voor een leven
staat dat hem meer brengt dan zijn eigen wereld van het kapitaal en de macht
waarin hij steeds bedacht moet zijn op aantasting van zijn positie. Als hij
Jezus volgt kiest hij voor de wereld van God die zich laat kennen als liefde
en geduld met het onvolmaakte…… Jezus gaat dan met zijn leerlingen eten met
mensen uit de wereld die Mattheus net vaarwel heeft gezegd: Eten met mensen;
of een tafel delen is in de wereld van de verhalen van de bijbel een teken van
genegenheid en intimiteit, ; je zegt er mee dat je bij elkaar hoort; dat je
het leven deelt….. Het besef van de tafel als levensgemeenschap bewaren we in
de eucharistie: we spreken bij het altaar van de tafel van de Heer; waar Hij
voor ons het brood breekt en deelt waar Hij de beker met wijn rond laat gaan:
als teken van Zijn bestaan dat Hij met ons wil delen en wij ons door de communie
verplichten aan Hem en aan elkaar …….. We zien de ergernis van de Schriftgeleerden,
mensen die hun best doen om de voorschriften uit te leggen en na te leven; die
weten wat goed en fout is… Ze zien Jezus altijd bij de foute mensen: tollenaars
en zondaars. Jezus heeft blijkbaar iets met deze mensen; meer dan bij de mensen
die het al goed doen: zoals een dokter die meer bij de zieken moet zijn dan
bij de gezonden….. Wie de levensverhalen van de apostelen kent weet dat de leerlingen
en apostelen van Jezus bij deze kring van het gajes horen. Simon laat als het
er op aan komt zijn meester in Jeruzalem stikken; Thomas gelooft hem niet en
Paulus is de meest felle vervolger van de mensen die de weg van Jezus kiezen…….
De vrome mensen kunnen Jezus niet verwijten dat Jezus de wet, de traditie van
zijn geloof niet kent. Hij antwoord met regels die komen uit de teksten van
de heilige Schrift van de profeet Hosea. Hosea herinnerde in zijn dagen Israel
er aan dat God niet veel vertrouwen heeft in de goedgesmeerde godsdienst met
een tempel en de liturgie: Het gaat Hem om de binnenkant van de mensen: hun
liefde voor elkaar stelt niet zoveel voor ze is vluchtig als de morgennevel
die verdampt in de hitte van de zon. Het gaat God om meer dan offers, en liturgie,
God vraagt barmhartigheid en kennis; de levende omgang met Hem Met de traditie
van zijn joodse geloof herinnert Jezus vandaag de Schriftgeleerden aan de ware
godsdienst: Ook Hem gaat het om de mentaliteit: om je hart dat klopt voor een
ander: dat je beroerd wordt door wat een ander meemaakt dat je je innerlijk
laat raken en een ander mens wordt door het lot van die ander: dat je barmhartig
wordt…. dat de Ander met een hoofdletter en een kleine letter jouw leven bepaalt.
Het is denk ik ook niet toevallig dat in het evangelie waaraan de naam van Mattheus
is gehangen het visioen van de nieuwe hemel en aarde beschreven wordt met het
verhaal van een koning die op zijn feestmaal de mensen uitnodigt ,die te drinken
geven aan de mensen die dorst hebben; die te eten hebben gegeven aan de mensen
die honger hadden, die op zoek gingen naar de mensen die niet meer in tel waren:
zieken en gevangenen die onderdak hadden voor wie in deze wereld nergens welkom
zijn…. “Volg mij” is vandaag ook de uitnodiging aan ons om met Jezus mee te
gaan: om van Hem te leren hoe we in de richting gaan van een wereld zonder terreur,
zonder honger, zonder geweld zonder vluchtelingen, Die wereld begint nog bij
ons als wij ons laten raken en gaan doen wat het hart ons ingeeft….. Niet ons
gelijk en ons recht maar onze daden van barmhartigheid zullen de wereld anders
maken… die plaats waar God woont temidden van de mensen… Begroeting, Hoe vaak
we naar de kerk gaan interesseert God niet; of we de voorgeschreven rituelen
netjes voltrekken en wat voor gebeden we zeggen: het doet er ook niet toe. De
Schriftlezingen melden ons dat God kijkt naar onze mentaliteit, ons hart; We
zien dat zelfs mensen die meedoen aan onrecht -in zonde leven; kunnen als het
er op aan komt en ze de stem van God gehoorzamen volgeling, leerling van Christus
worden en Gods koninkrijk; een wereld waarin barmhartigheid de toon aangeeft
….. In het licht van de Schepper van Liefde oog in oog met Hem die de Barmhartige
heeft zien we hoe onze wereld gebroken is door angst, door afkeer , hoe wij
getekend zijn door onze onwil tot delen en onze onmacht tot liefde en geduld
voor elkaar. Hier bidden wij God dat Hij ons niet loslaat maar steeds opnieuw
met ons wil verder gaan….